Huệ là một trong những bạn theo dõi của Vườn Thuỳ Lâm. Lần đầu tiên tụi mình trao đổi với nhau là năm 2023 khi bạn nhắn hỏi mua một số giống rau củ bản địa từ dự án “Hạt giống sự sống” của vườn. Mình vẫn nhớ các giống bạn hỏi là đậu cô ve xanh, đậu đũa, các giống đậu ăn hạt, đậu bắp, cà rốt… Lúc đó mình có trao đổi chút ít về chất đất để tiện cố vấn giống chứ chưa thật sự có hình dung về khu vườn và những người vận hành nó.
Vài tháng sau đó bạn lại nhắn hỏi về cách mình vận hành vườn, vì bạn muốn làm tinh thần tương tự trên vườn của gia đình ở Sơn La (cách Hà Nội tầm 6-8h lái xe). Mình nhớ tụi mình đã nói chuyện với nhau qua điện thoại phải hai tiếng về kinh nghiệm thực tiễn mình có được trong quá trình gầy nhóm bạn đồng hành thân thiết chia sẻ rau củ theo mùa, với cách thức và giá đảm bảo sự bền vững. Mình chia sẻ nhiệt tình nhưng thấy là với gia đình nông dân lâu đời quen bán nông sản cho lái, các điều mình nói có vẻ xa lạ với bạn, bạn tiếp nhận hết thông tin nhưng còn nhiều bối rối. Nhưng sau cuộc gọi đó mình cảm nhận được sự nghiêm túc của bạn ấy thêm một chút, thông qua các câu hỏi đi vào chi tiết cách làm.
Bạn loay hoay một thời gian và gọi lại cho mình tầm cuối năm 2025, đã có thêm trải nghiệm cụ thể là mọi thứ không dễ như mình tưởng. Vì không cứ phải mình muốn có một nhóm hai ba chục bạn đồng hành chia sẻ mùa màng là có ngay, dù việc sản xuất rau đã khá quy củ, đa dạng. Mắc kẹt khá lớn của bạn là truyền thông rõ ràng mạch lạc cái mình đang làm để xây dựng sự tín cậy và thu hút đúng người quan tâm.
Tới bước này thì các trao đổi giữa hai chị em đã đi vào chi tiết hơn. Mình mới biết là ba mẹ của Huệ rất siêng năng, căn cơ và yêu nghề nông. Một điều lạ là mãi 2016 mình mới chập chững thử nghiệm nông nghiệp không hoá chất thì Huệ kể nhà bạn đã ngưng thuốc cỏ và phân hoá học, thuốc bảo vệ thực vật cho toàn vườn từ năm 2012, sau khi bạn ấy ý thức về tác hại của tụi nó, hình như là từ một bộ phim tài liệu gì đó bạn ấy được xem.
Mình rất ngạc nhiên là, có thể do đặc thủ cách tác ở khu vực của Huệ ít bị lệ thuộc và phân thuốc hoá học, quá trình chuyển đổi sang canh tác không hoá học diễn ra hanh thông, không có gần như bất cứ phản ứng chống đối nào từ gia đình khi bạn ấy đề nghị cần có các thay đổi.
Vườn của gia đình Huệ đa dạng cây lâu năm như cà phê, xoài, nhãn, macca, và cũng có nhiều kinh nghiệm với nhóm cây thiết yếu ngắn ngày như mía, lạc, đa dạng rau củ…
Bạn kể nhờ ba mẹ căn cơ mà nhiều năm giá cả một số loại như cà phê bị sụt thê thảm thì cả nhà vẫn kiên nhẫn chăm sóc, không chặt bỏ trồng cây khác theo số đông, nên 2-3 năm gần đây khi giá cà phê tăng cao nhà bạn đã có những thuận lợi nhất định về thu nhập.
Mình hỏi Huệ là nếu gia đình đã căn cơ với đa dạng nguồn thu từ nhiều loại cây như vậy, thì sao lại còn làm AMAP làm gì, trồng không hoá chất mà vẫn có lời khi bán cho lái giá thì trường, thì bạn bảo là có hai lý do. Một là đất nhà bạn ở diện có thể bị quy hoạch phần lớn, chỉ còn lại 1 hecta và thu nhập từ cây lâu năm chắc chắn giảm đáng kể. Hai là giá cả các cây lâu năm theo thị trường sẽ rất bấp bênh, đang cao và thuận lợi đó nhưng sẽ có thể giảm tận đáy khi nào không hay. Nên khi biết về AMAP với sự đồng hành đảm bảo ổn định chị phí vận hành quanh năm, bạn tin tưởng đó là thứ bạn muốn gầy dựng cho gia đình.
Và bạn bảo, vì gia đình tụi em đã có nền tảng thu nhập tương đối ổn định, việc bắt đầu học và thử vận hành kiểu AMAP sẽ không chịu nhiều áp lực, như chị và Vườn Thuỳ Lâm đã từng. Các khó nhất là đưa nó từng bước vào guồng thôi, và chỗ này thì em cần chị hỗ trợ.
Huệ là giáo viên mầm non, mỗi tuần tập tành thu soạn một hai giỏ rau vào thứ bảy, ba mẹ và chồng hỗ trợ thêm, bên cạnh vận hành kiểu củ là tới mùa thuê công hái cho lái. Mình hỏi là nếu sau số lượng bạn đồng hành tăng lên, có cán đán được không thì bạn bảo em sẽ sắp xếp được, có thể ban đầu giảm công việc hiện tại từ toàn thời gian xuống bán thời gian.
Bạn đồng hành đầu tiên của nhà Huệ là một bạn đã từng quen với tinh thần AMAP, từng chia sẻ mùa màng với nhà Nấm một thời gian khi bạn có thời gian làm việc ở Thành phố Hồ Chí Minh, giờ bạn ấy về Hà Nội và đã chủ động liên lạc mua rau khi nhà Nấm nhắc tới vườn của Huệ. Và Huệ bảo đây là lần đầu em có trải nghiệm gần gũi như vậy với người mua nông sản từ nhà mình.
Mình viết giới thiệu về vườn của Huệ trong giới hạn quan sát và cảm nhận của mình từ xa và qua các lần tiếp xúc. Các bạn ở Sơn Là hay vùng phụ cận quan tâm tìm vườn tinh thần như Vườn Thuỳ Lâm, hay ít nhất là sẽ cùng vườn xây dựng tinh thần này, để có thực phẩm lành sạch ở gần và lâu dài, có thể tìm hiểu kỹ hơn khi trao đổi với người trồng. Và chúc cho Huệ và gia đình của bạn sẽ gầy được một nhóm người ăn chia sẻ mùa màng kiểu AMAP như ước nguyện, và khu vườn đa dạng cây trái nhà bạn sẽ là nơi gặp gỡ và nuôi dưỡng các kết nối với thiên nhiên cho nhiều gia đình ở phố, đặc biệt là các bạn nhỏ.
Mọi người đọc qua chia sẻ của Huệ ở phần trích dưới đây nhé. Mình tin là càng về sau, khi mức độ cởi mở tăng lên, các chia sẻ về vườn sẽ ngày càng chi tiết và gần gũi, hiệu quả hơn.
Mình sinh ra trong một gia đình thuần nông, tuổi thơ của mình gắn liền với những buổi theo chân bố mẹ ra vườn. Mình nghe bố mẹ kể lại lúc bố mẹ mới lấy nhau khi đó mẹ mình 19 tuổi bố mình 20 tuổi sau một thời gian ngắn thì được ra ở riêng, được hai bên nội ngoại chia đất khẩu và chia thêm khoảng 2ha về sau bố mẹ mình mua thêm 1ha nữa.những năm đầu khi mới ra ở riêng bố mẹ mình trồng mía và các cây lương thực ngắn ngày lúc đó trồng cây mía nấu đường đường đỏ để bán là thu nhập chính của gia đình mình trong ký ức tuổi thơ của mình vẫn còn nhớ nhà mình nấu những chảo đường sôi sùng sục mùi thơm ngọt lan tỏa mình hay được bố mẹ chặt cho một đoạn cây mía cạo sạch vỏ bên ngoài rồi nhúng vào chảo đường để thành cây kẹo kéo thơm phức hương vị ấy vẫn lưu giữ đến tận bây giờ.
Đến năm 1996 bố mẹ mình không trồng mía để nấu đường nữa vì rất vả mà không hiệu quả kinh tế nên bố mẹ mình chuyển sang trồng cà phê đến nay là đã 20 năm rồi.
Năm 2012 mình có xem được bài viết của 1 bạn nói về tác hại của việc sử dụng thuốc diệt cỏ và lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật quá mức gây hại cho môi trường. Xuất phát từ tình yêu những mảnh vườn của gia đình và mong muốn tạo ra những sản vật nông sản sạch mình đã trao đổi với bố mẹ và chồng về mong muốn phát triển vườn theo hướng vườn rừng đa dạng cây trái mà không sử dụng thuốc diệt cỏ hay hoá chất độc hại. Bố mẹ và chồng mình đã đồng ý. Cũng trong năm 2012 cộng theo việc cà phê bị trượt giá, kinh tế bị giảm sút bố mẹ mình cũng thấy được rằng trồng cây độc canh là không hiệu quả nên đã trồng xen canh các cây ăn quả như: Macca, mận, xoài, nhãn, để tạo thu nhập xoay vòng dài hạn.
Để tạo thu nhập ngắn hạn xuất phát từ vườn rau đình, nhà mình mở rộng diện tích để trồng rau không hóa chất, canh tác theo hướng tự nhiên. Vậy là được sự đồng lòng, đồng tâm của tất cả các thành viên trong gia đình đến bây giờ khu vườn nhà mình rau trái quanh năm mình cảm thấy mình thật giàu có trong chính khu vườn nhà mình.
Ở vườn có đa dạng các loại hoa quả, rau củ khác nhau nếu bạn muốn có được giỏ rau, củ sạch thì hãy đồng hành cùng #VườnNhàĐỗ nhé.
List rau mình sẽ gửi vào thứ 7 hàng tuần. Giỏ rau củ, trái cây (đóng thùng riêng tùy bạn chọn số kg) mùa nào thức nấy vườn sẽ gửi từ Sơn La đến Hà Nội bằng xe khách qua đêm) cơ cấu của giỏ rau củ, quả đủ dùng cho gia đình nhỏ trong 1 tuần thường có 5kg rau bạn chọn. Và 1kg- 1,5 kg rau củ ngẫu nhiên vườn chọn.
Thông tin liên hệ
Vườn Nhà Đỗ (vườn nhà Huệ), bản Hoàng Văn Thụ, phường Chiềng Cơi, tỉnh Sơn La.